Hand-outs voor thuisoefenprogramma’s: gratis PDF-sjabloon, voorbeelden en wat papier niet kan
Wat moet er in een hand-out voor een thuistrainingsprogramma staan?
Voor elke oefening zijn er zes punten:
- Een naam die de patiënt herkent – ‘brug’ wint het van ‘heupstrekking in rugligging’ op een aanrecht.
- Een afbeelding of een korte reeks beelden waarop de begin- en eindpositie te zien zijn. Dit is het gedeelte dat patiënten daadwerkelijk gebruiken.
- Dosering: sets, herhalingen en houdtijd, uitgedrukt in getallen, niet in woorden.
- Frequentie: hoe vaak per dag of per week.
- Hoe het zou moeten aanvoelen: één grens tussen een aanvaardbare inspanning of rek en pijn die betekent dat je moet stoppen.
- Vooruitgang en achteruitgang: wat te doen als het makkelijk gaat, en waar je op terug kunt vallen op een slechte dag.
En voor het programma als geheel: de naam en datum van de patiënt, een evaluatiedatum, de contactgegevens van de behandelaar voor vragen, en beperkingen. Een gericht programma van drie tot vijf oefeningen heeft veel meer kans om in de praktijk stand te houden dan een lijst met tien oefeningen – uit onderzoek blijkt keer op keer dat kortere, duidelijkere programma’s beter worden opgevolgd bij thuisoefeningen.
Hoe maak ik snel een PDF met een thuistrainingsprogramma?
Drie routes, in oplopende volgorde van snelheid:
Een documentsjabloon. Maak de onderstaande tabelstructuur eenmalig aan in je tekstverwerker, sla deze op als sjabloon en exporteer de versie voor elke patiënt naar PDF. Gratis, volledig onder jouw controle, en tijdrovend: het zoeken naar afbeeldingen voor elke oefening kost je de hele avond.
De trainingsmodule van uw EPD, als die er is. Handig, hoewel de bibliotheken en de beeldkwaliteit sterk uiteenlopen en de uitvoer na het afdrukken vaak niet meer kan worden bijgewerkt.
Speciale HEP-software. Met speciaal ontwikkelde platforms kunt u binnen enkele minuten een programma samenstellen uit een bibliotheek met professionele oefeningen en dit afdrukken of exporteren als PDF met afbeeldingen en instructies, of hetzelfde programma naar de telefoon van de patiënt sturen. Als het samenstellen van programma’s u momenteel twintig minuten kost, laat de stap-voor-staphandleiding voor het samenstellen van een thuisoefenprogramma in tien minuten zien hoe u dit sneller kunt doen.
Gratis afdrukbaar sjabloon voor een thuistrainingsprogramma
Kopieer deze structuur naar een willekeurige tekstverwerker. Eerst de koptekst, daarna één rij per oefening:
Koptekst: Naam patiënt | Uitgiftedatum | Evaluatiedatum | Behandelend arts en contactgegevens | Doelstelling in één regel („tegen de evaluatiedatum 30 minuten lopen zonder heuppijn”)
Voettekst: alarmsignalen die aangeven dat je moet stoppen en contact moet opnemen (scherpe pijn, zich uitbreidende gevoelloosheid, zwelling die ’s nachts verergert), en de link of het nummer om een controleafspraak te maken.
Beperk het tot één pagina. Als het programma niet op één pagina past, is het te lang.
Voorbeelden van informatiefolders over specifieke aandoeningen
De opzet blijft in alle situaties hetzelfde; alleen de keuze van de oefeningen verandert. Veelvoorkomende verzoeken en typische uitgangspunten, ontleend aan een bibliotheek met klinische oefeningen:
Lage rug: bekkenkantelingen, glute bridges, bird dogs, kniebuigingen. Postoperatieve knie: hielglijden, quad-oefeningen, heffen van gestrekte benen, knieflexie vanuit zit. Schouder en rotator cuff: pendelbewegingen, externe rotatie met weerstandsband, schouderbladretractie, muurglijden. Nek: kin intrekken, diepe nekflexie vasthouden, schouderbladpositie. Zenuwgerelateerde programma’s: radiale, mediane, femorale en andere zenuwglijbewegingen, zorgvuldig voorgeschreven en met een lage intensiteit. Evenwicht en valpreventie: opstaan vanuit zit, tandemlopen, op één been staan bij een aanrecht.
Dit zijn voorbeelden van hoe het schema kan worden aangepast; het zijn geen vaste voorschriften – de keuze en dosering zijn aan de behandelende arts die de patiënt daadwerkelijk heeft onderzocht.
Waarom houden patiënten zich niet meer aan de gedrukte informatiebrochures?
Er zijn vijf redenen die steeds weer naar voren komen:
- Het papier verdwijnt – in een zak, onder een magneet, in de recycling.
- Niets herinnert hen eraan. De hand-out is passief; het leven is dat niet.
- Er is geen terugkoppeling. Niemand weet dat het programma is gestopt tot de volgende afspraak, weken later.
- Het zelfvertrouwen neemt af. Als een patiënt twijfelt of hij de beweging wel goed uitvoert, is het veiliger om de beweging over te slaan.
- Het programma verandert nooit. Een statisch programma biedt geen vooruitgang, en verveling is funest voor de volharding.
Dit alles betekent niet dat hand-outs slecht zijn. Het laat zien wat een hand-out op zichzelf niet kan bereiken, en dat is precies waar de volgende vraag om draait. Het onderzoek dat wordt samengevat in het overzicht van de bewijzen over het volhouden van thuisoefeningen, laat in cijfers zien hoe snel programma’s zonder ondersteuning in het slop raken.
Een PDF-hand-out of een programma via een app?
Het eerlijke antwoord is: beide, afhankelijk van de patiënt:
Een verstandige standaardoplossing voor de meeste klinieken: het programma via de app aanbieden en hetzelfde programma afdrukken als hand-out voor patiënten die papier willen of nodig hebben. De fout is om papier als het systeem te beschouwen in plaats van als back-up.
Hoe werkt dit op Physitrack?
Op Physitrack stelt u het programma samen uit een bibliotheek met meer dan 18.000 oefeningen met videodemonstraties, met behulp van de tool voor het samenstellen van thuisoefenprogramma’s. Hetzelfde programma wordt vervolgens op twee manieren verstuurd: naar de telefoon van de patiënt in PhysiApp, inclusief video’s, herinneringen en het bijhouden van de therapietrouw, en als afdrukbare versie met afbeeldingen en instructies voor patiënten die de voorkeur geven aan papier. Wanneer het programma via de app wordt geleverd, stromen de gegevens over therapietrouw en pijn terug naar u, wat tevens de basis vormt voor RTM-facturering in de VS. Het samenstellen van de hand-out is niet langer een avondklus, maar neemt slechts de laatste twee minuten van de afspraak in beslag.
De hand-out vormt het begin van het systeem, niet het systeem zelf
Een goede hand-out is nog steeds een van de meest waardevolle investeringen van twee minuten in de revalidatie: het zet een gesprek om in een plan dat de patiënt kan vasthouden. Stel het op aan de hand van het bovenstaande sjabloon en het zal beter zijn dan het meeste materiaal dat patiënten momenteel mee naar huis nemen. Wees vervolgens eerlijk over de beperkingen ervan. Op het moment dat je wilt weten of het programma daadwerkelijk wordt uitgevoerd, ben je het papier ontgroeid, en levert hetzelfde programma via een app je gegevens op. Voor een diepgaander overzicht van wat een thuisoefenprogramma klinisch gezien zou moeten bevatten, zie de gids voor het thuisoefenprogramma; voor het kiezen van software om deze op grote schaal uit te voeren, zie de gids voor software voor thuisoefenprogramma’s.
